Bu bölümde İstanbul Şehir Üniversitesi İngilizce Psikoloji mezunu, Fulbright bursuyla Boston Üniversitesi'nde bütünleşik doktora yapan ve gelişimsel biliş alanında çalışan Esra Nur Turan-Küçük ile birlikteyiz. Konuşma; disleksi ve DEHB ile mücadeleyi, TÜBİTAK projelerinden Harvard araştırma stajına, Fulbright başvurusundan mentorluk ve sosyal medya paylaşımına uzanan geniş bir kariyer haritasını sunuyor.
Esra, 2019'da Şehir Üniversitesi'nden yüzde yüz burslu ve 4,0 ortalamayla mezun olmuş. Üçüncü sınıfta Fulbright'e başvurmaya karar vermiş; bursu dördüncü sınıfta asil aday olarak alınca doğrudan doktora programına yönelmiş. Boston Üniversitesi Psikology and Brain Sciences bölümünde bütünleşik doktora programının üçüncü yılında; master derecesini tamamlamış, gelişimsel bilim alt alanında kavram gelişimi üzerine çalışıyor. Bütünleşik doktora, master için ekstra ödeme yapmadan yüzde yüz burslu kabul, araştırma asistanı veya teaching assistant maaşı ve erken araştırma odaklı yapısıyla ABD'de özellikle cazip.
Psikolojiye altıncı sınıfta öğretmeninin verdiği Duygusal Zeka kitabıyla ilgi duymuş; lisede TÜBİTAK sosyoloji ve psikoloji projelerinde birincilikler almış — ikincisi kendine zarar verme davranışları üzerine, dört yüz liseliyle anket ve mülakatlar içeriyor. Disleksi ve DEHB çocuklukta keşfedilmiş; lisede dikkat dağılması ve düşük notlar nedeniyle kendini suçlamış. Üniversitede psikoloji okuyarak brain fog kavramını öğrenmiş, davranışsal stratejilerle — planlama, takvim, renkli notlar — başarılı olmuş. Growth mindset ve öğrenmeyi not için değil keyif için yapması 4,0 mezuniyete giden yolu açmış.
Fulbright başvurusu profesyonel CV, personal statement, study objectives, TOEFL ve üç-dört referans mektubu gerektiriyor. Komite neden bu alan, neden doktora, geçmiş araştırmalar, gelecek uzmanlık ve tez kurgulama kabiliyetine bakıyor. Esra bireysel başvuru yolunu seçmiş; hocalara doğrudan mail atmış. Sekiz ABD okuluna başvurmuş; Boston, Rochester ve NYU'dan kabul almış. Boston'u şehir, program uyumu ve eşi Eyüp'ün de aynı bölgede pozisyon bulabilmesi için seçmiş — çiftler için two-body problem gerçek bir planlama faktörü. Üçüncü sınıf yazında evlenmiş; Eyüp Boğaziçi felsefe yüksek lisansından sonra Northeastern'de visiting scholar.
Harvard'da Susan Carey'nin laboratuvarına research internship ile gitmiş — summer school değil, haftada kırk saat çalışan resmi staj. İkinci sınıfta başvuru tarihini kaçırmış; uluslararası öğrenciler için Ocak sonu, ABD'li adaylar için Mart sonu farkını bir yıl sonra öğrenmiş. Makale okuyarak hocayı bulmuş; olasılık kavramının üç-dört yaş çocuklarda nasıl geliştiğine dair marble game deneyi tasarlamış, poster sunmuş, lisans bitirme tezine dönüştürmüş. Harvard stajında marble game deneyiyle üç-dört yaş çocukların olasılık kavramını nasıl değerlendirdiğini ölçmüş; Piaget'in aktif katılım teorisini sahadan sorgulamış. Susan Carey'nin yetmiş yaş üstü olmasına rağmen lisans öğrencisine ismiyle hitap etmesi ve fikirlerini ciddiye alması onu derinden etkilemiş. Koç ve Şehir'deki asistanlıklar da kabul sürecine katkı sağlamış.
Fulbright'ta IIE kurumsal başvurusu yerine bireysel yolu seçerek hocalara doğrudan ulaşmış. TOEFL waiver ile bazı okullarda dil sınavından muaf kalmış. Instagram'dan gelen "hocaya mail attım, kabul aldım" mesajları paylaşım motivasyonunu pekiştiriyor. Yanlış danışman yaklaşımlarına — uyku ve yemekten vazgeçme dayatması — karşı özellikle psikoloji öğrencilerini uyarıyor; programdan ayrılan öğrencinin program hatası sayılması gerektiğini savunuyor.
İngilizce için kulüpler, altyazısız film, haber okuma ve yabancı öğrencilerle konuşma pratiği yapmış. Yurt dışının artıları: odaklanma, akademik üretkenlik, entelektüel merak paylaşımı; eksileri: aile ve düğün gibi yakın sosyal anları kaçırmak. COVID döneminde Instagram'da başvuru süreçlerini paylaşmaya başlamış; first-generation öğrenci olarak kaynak bulmanın zorluğunu biliyor. Girls in STEM ve gönüllü mentorluk platformlarında liseli öğrencilere proje üretiminde destek veriyor.
Fulbright zaman çizelgesini detaylandırıyor: Nisan'da burs başvurusu, Eylül bilgilendirme, Eylül-Ocak arası ABD okul başvuruları, Ocak'ta submit, ertesi Eylül'de eğitim. Doktora için bir yıl önceden başvuru şart; Ocak'ta gönderip ertesi Eylül'de başlıyorsunuz. Dördüncü sınıfta başvurduğu için arada gap year olmuş.
Hocaları makale ve ders kitaplarındaki yazarları Google'layarak bulmuş; correspondence e-postasından ulaşılabileceğini gençlere özellikle söylüyor. J2 vizesi seçen çiftlerin eşlerinin çalışma izni alabileceğini, F2'de ise alamayacağını vurguluyor.
COVID'de Instagram hesabını bilgi paylaşımı için açmış; bilimin fil dişi kulede kalmasından hoşlanmıyor, makalelere herkesin erişememesini sorun görüyor. YouTube'a geçiş aklında ama doktora yoğunluğu nedeniyle yavaş ilerliyor; severek devam ettiği sürece içerik üreteceğini söylüyor.
Gençlere en güçlü tavsiyesi: hocayı iyi seçin — insani değerleri işin önünde tutan, yemek yemeyi ve uykuyu reddetmeyen danışman arayın. Mezun doktora öğrencilerine danışarak uyumu test edin; hocadan kaçan öğrenci varsa ciddi uyarı işareti sayın. Yaşayacağınız şehrin ruh halinize etkisini küçümsemeyin; mental sağlık üretkenliğin ön koşulu, kendini düşünmek bencillik değil. Akademide severek devam etmek niyetinde.
Öne çıkanlar: disleksi ve DEHB ile 4.0 mezuniyet · TÜBİTAK birincilikleri · Fulbright bireysel başvuru · bütünleşik doktora bursu · Harvard Susan Carey stajı · sekiz okul üç kabul · two-body problem · kavram gelişimi araştırması · Instagram mentorluk · insani danışman seçimi
