Bu bölümde İstanbul Teknik Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği mezunu, Imperial College London yüksek lisansını tamamlamış ve University of London Birkbeck'te mültecilerin girişimciliği üzerine doktora yapan Ayşe Seyyide Kaptaner ile birlikteyiz. Konuşma; kurumsal dünyadan akademiye geçişi, Imperial ve doktora başvuru süreçlerindeki incelikleri, çok dilli yaşamı ve gençlere yönelik kariyer tavsiyelerini kapsıyor.
Ayşe, 25 yaşında, İstanbul doğumlu. Lisansını İTÜ Enerji Sistemleri Mühendisliği'nde tamamlamış; yüksek lisansını Imperial College London'da inovasyon ve girişimcilik alanında yapmış. Şu anda Birkbeck'te mültecilerin gittikleri ülkelerde nasıl girişimci oldukları ve hangi faktörlerin bunu etkilediği üzerine doktora araştırması yürütüyor. Okçuluk ve liseden beri keman çalmak gibi hobileri de var; yüksek lisans döneminde üniversite okçuluk takımında yer almış.
Lisansın ikinci sınıfından itibaren büyük bir kurumsal yapıda yönetici yetiştirme programına benzer bir programda çalışmış. Farklı bölümleri deneyimleme imkânı bulmuş olsa da kurumsal dünyanın kendisine uygun olmadığını erken fark etmiş; bu deneyim kariyer yönünü netleştirmesine yardımcı olmuş. Üçüncü sınıfta Erasmus ile Münih'teki Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'ne gitmiş; bir yıllık programda Almanca dersler almış, üretim süreçlerini sahadan gözlemlemiş. Almanca bilgisi rekabetçi başvuruda öne çıkmasına katkı sağlamış.
Imperial'a gitme kararı, inovasyon ve girişimciliğin araştırma tarafına ilgisinden doğmuş. Londra'ya daha önce hiç gitmemiş olsa da kısa süreli bir gençlik projesiyle İngiltere'ye gidip program koordinatörlerine samimi bir e-posta atmış; resmi başvurudan önce yüz yüze görüşme talep etmiş. Bu görüşmede aldığı olumlu intiba, sonraki mülakatlara da yansımış. Prestijli okulların yalnızca yüksek not değil, heyecan, ekstra çaba ve projelere katılım aradığını vurguluyor. Yüksek lisans için beş-on okula başvurmuş, çoğundan kabul almış; en çok istediği Imperial olmuş. Doktora süreci daha zorlu geçmiş: altı-yedi okula başvurmuş, çoğundan red gelmiş. Proposal ile başvuru, literatür taraması ve metot önerisi gerektiriyor; burslu başvuru İngiltere'de ekstra zor. Imperial başvurusunda resmi süreçlerin tek başına yeterli olmadığını; koordinatörlere yazdığı samimi mailin kapı açtığını vurguluyor. Yüksek lisansta çoğu okuldan kabul alırken doktorada Imperial CV'sine rağmen daha zorlandığını; burslu başvurunun İngiltere'de ekstra rekabet getirdiğini söylüyor. Proposal yazarken literatür, metot ve ikna unsurlarının bir arada olması gerektiğini; hayali projelerin kabul almadığını belirtiyor.
Hamilik Okulu'nda hafta sonu dersleri ve sosyal faaliyetlerle dezavantajlı çocuklara destek vermiş. Mühendishane'de kız mühendis adaylarına iletişim gibi eksik gördükleri konularda dış eğitmenlerle ders düzenlemiş. Londra'daki mülteci çocuk eğitimi platformu henüz kurulma aşamasında; Türkiye'deki kurumlarla iş birliği hedefliyor.
Gönüllülük hayatı lisansta Hamilik Okulu'nda dezavantajlı çocuklara hafta sonu dersleriyle başlamış; mezuniyetten sonra Mühendishane'de kız mühendis adaylarına kariyer tamamlama programı düzenlemiş. Şu anda Londra'daki bir ekiple Türkiye'deki kurumlarla iş birliği içinde mülteci çocukların okula dönüşünü hedefleyen çevrimiçi bir platform kurmaya çalışıyor.
Dil öğreniminde İngilizce için seviyeli kitaplar yerine gençlerin okuduğu romanları altyazısız okuma taktiklerini uygulamış; Arapça'yı Suriyeli bir avukattan pratik odaklı öğrenmiş, Almancayı Erasmus yılında geliştirmiş. Orta Asya'da Tacikistan, Kazakistan ve Özbekistan gezisi; daha önce Hindistan, İsveç, Avusturya, Çekya, İskoçya, Kudüs ve Suudi Arabistan tecrübeleri motivasyonunu besliyor. Motivasyon düştüğünde kendini zorlamak yerine yürüyüş, gezi veya okçuluk-keman gibi aktivitelerle zihnini dağıtıp sonra daha verimli çalıştığını söylüyor. Yaz tatillerini yıl boyunca planlayıp tasarrufla finanse etmek de hedef koyma alışkanlığı kazandırıyor. Yazmak da zihnini tazeleyen bir alışkanlık; bir dergide ve blogda yazıyor.
Kariyerinde "keşke şöyle yapsaydım" dediği büyük pişmanlıkları olmadığını; girişimciliğin pratik tarafına hâlâ ilgi duyduğunu, lisanstan beri birkaç teknoloji girişimi denemesi yaptıklarını ama gerçekleştiremediklerini söylüyor. Hayatının bir döneminde bunu denemek istiyor.
Kitap önerileri arasında Ahmet Hamdi Tanpınar, İhsan Oktay Anar, Mustafa Kutlu, J.D. Salinger, Cameron, Ayn Rand ve Yaşamak İstiyorum gibi eserler var. Gençlere önce neden bu mesleği seçtiklerini sorgulamalarını, popülerlik uğruna yola girmemelerini öneriyor. "Bu meslek iyi" denildi diye değil, gerçekten sevdikleri işi yapmalarını istiyor. Denemekten çekinmemelerini, "olmaz" diyen seslere kulak asmamalarını, saçma soru diye bir şey olmadığını söylüyor. Bir yıl önce kesin yapacağım dediğiniz yolu sevmediğinizde zorlamak yerine yön değiştirmekten korkmamalarını; teknik alanlarda bile insana dokunan bir boyut bulmalarını vurguluyor. Hayatta mutlaka akıl danışacakları bir mentor olsun diyor. Kurumsal stajın erken başlamasının sevmediği işi erken görmesini sağladığını; masa başında sıkıldığı anın akademik yöne dönüş için dönüm noktası olduğunu anlatıyor. Seriye tavsiyesi animasyon alanındaki Merve Çirişoğlu Çotur.
Öne çıkanlar: ITU’dan Imperial ve Birkbeck · mülteci girişimciliği doktora · Erasmus Münih · samimi görüşme ile Imperial kabulü · proposal ve burs zorluğu · çok dilli kariyer · gönüllülük ve Mühendishane · sevdiğin işi seç · değişime açık ol
